ArtWay

Kunstenaars openen onze ogen voor rijkdom en betekenis. Sandra Bowden

Peter Howson – De uitputtingsslag

Peter Howson – De uitputtingsslag

door Willem de Vink

Wie in de wereld van Peter Howson duikt, wordt door elkaar geschud, overweldigd en murw gebeukt door een bombardement aan gewelddadige beelden. Ik kende zijn schilderijen van plaatjes, maar een overzichtstentoonstelling in Edinburgh, Schotland, gaf me de kans om meer over hem en zijn werk te weten te komen. Ik wilde snappen waarom zijn beeldtaal mij raakt.

Peter Howson (geboren in 1958 in Londen) heeft een oeuvre opgebouwd waarin geweld een centrale rol speelt, maar ook zijn geloof in Jezus. Die tegenstrijdige thema's weet hij te sublimeren tot een wonderlijke schoonheid. Hij is er in het Verenigd Koninkrijk beroemd mee geworden. Zijn kunstwerken werden aangekocht door popiconen als David Bowie en Madonna en hij werd ervoor onderscheiden door koningin Elisabeth, wat voor Britten nogal wat betekent.

Overweldigend
In City Art Centre Edinburgh werden 130 van zijn werken getoond, verdeeld over drie verdiepingen. Er hingen ook schermen met video's van interviews en registraties van zijn werkwijze. Gelijk al in de vitrine van het gebouw tegenover Wavery Station in The Old Town kreeg ik een schilderij van een opgeblazen bokser voor de kiezen. De uitputtingsslag was begonnen.

Babylon

Ik wandelde tussen een overweldigende stroom wanhopig door elkaar krioelende mensen door, waarmee de wanden van de zalen waren gevuld. De figuren waren karikaturaal en plastisch opgezet, in een superieure olieverftechniek, waardoor ze als vervreemdende wezens van het doek af kwamen stormen. Hun dwingende aanwezigheid drong de vraag op hoe ik me tot hen moest verhouden.
 

Strips en schilderijen
Howson is een leeftijdgenoot van me. Hij zegt geïnspireerd te zijn door Hiëronymus Bosch  en William Blake. Bij mij roept de beeldtaal waar hij zich van bedient in de eerste plaats associaties op met strips en platenhoezen uit de jaren 1960-70. Een enkel werk van hem heeft de energieke bewegelijkheid van een compleet stripalbum. Hij schildert superheldachtige figuren met cartooneske trekken en gebruikt soms sterk aangezette omlijningen waar veel snelheid in zit. Ook vult hij zijn doeken tot de randen met details. Verder gebruikt hij een airbrush-achtige schildertechniek om rondingen aan te zetten en voorwerpen op te laten lichten. Zijn kunst staat middenin de populaire cultuur en dat bevalt me.

Phlegethon

In tweede instantie valt mij zijn verbondenheid met gerespecteerde kunstenaars uit het verleden op. Zijn schilderijen doen me denken aan het groteske werk waarmee Otto Dix en George Grosz de Tweede Wereldoorlog verwerkten en decadentie aan de kaak stelden, en aan de serie zwarte schilderijen waarmee Francisco de Goya zijn schildersleven afsloot na de Spaanse burgeroorlog. Ook de theatrale lichamelijkheid van Johannes Grützke zie ik erin terug. Daarnaast bespeur ik een link met zijn Britse collega-surrealist Stanley Spencer, die ook zijn geloof in zijn schilderijen verwerkte, al was die minder bezig met de hel en meer met de opstanding. Allemaal kunst die ik kan waarderen – maar Howson onderscheidt zich ervan met een volstrekt eigen beelduniversum.

Heavy metal
Schilderijen met titels als 'Blind Leading the Blind', 'Drum', 'Babylon', 'Trinity' en 'Wagner' (inderdaad, uit 2023) zijn heavy metal op doek. Ik zag bendes lompe figuren, die zich moeten buigen en krommen om binnen de kaders te passen. Hun verkrampte bewegingen zetten hun spierbundels zo op spanning dat ze uit hun huid lijken te barsten. Enorme handen en platvoeten versterken de suggestie van brute kracht.
De mannen (het zijn bijna altijd witte mannen die Howson ten tonele voert) hebben doorgroefde gezichten met kale koppen. Ze dragen vlaggen en hebben trommels bij zich waar ze met drumstokken op slaan. Die stokken heeft de schilder soms veranderd in fakkels, of eigenlijk in ronde lampen op stokken, die de kerels dreigend als wapens voor zich uit steken. Hun uitpuilende ogen stralen woeste wilskracht uit. Ze letten niet op elkaar, die krachtpatsers, maar bewegen overmoedig naar een onzichtbaar doel. We kennen ze. Hooligans zijn het, skinheads, mutanten, voor wie we terugschrikken, maar die ons ook fascineren.

De apocalyps
Een ander terugkerend element in het werk van Howson is het grote doek, gevuld met een overdaad aan figuren. Hij geeft deze werken titels als 'Acheron', 'Hades', 'Prophecy', 'Phlegethon', of 'The Harrowing of Hell'. (De laatste is op deze tentoonstelling niet te zien; ik heb er indertijd een beeldmeditatie over geschreven.) Ik raakte er gemakkelijk in verdwaald. De enorme hoeveelheid details die je voorgeschoteld krijgt worden bijeengehouden doordat de schilder alles zoveel mogelijk in één tint zet. Vaak is dat een vleeskleur. Zelfs de kleding van de figuren krijgt die kleur, waardoor het op een afstand lijkt alsof je naakte mensen door elkaar ziet krioelen.

Prophecy

De lichaamstaal van al die wezens vertoont een en al ontreddering en angst. Ze kruipen, wringen, wurmen, duwen, wanhopig op zoek naar een eigen ruimte. Waar die bendes op de kleinere doeken hun ruimte met geweld innemen, lijkt hier alles al verloren. De individuen krijgen nauwelijks lucht. Terwijl ik naar ze kijkt, voel ik aan dat ze hun bestaan zullen verliezen. Er hangt een apocalyptische sfeer in de lucht. De gestapelde gebouwen op de achtergrond staan schots en scheef door elkaar, als in een underground comic van Robert Crumb. De voorgrond ligt vol afval en druipt van de drek uit opengebarsten rioleringen, zoals Will Eisner dat tekende in zijn stadse graphic novels.

Dit is het dolgedraaide leven van een tijdperk dat zijn einde nadert – is het niet door klimaatproblemen, dan wel door een nucleaire ramp. Tenminste, dat roepen deze beelden op. Als ik muziek onder deze beeldenstorm moest zetten zou ik voor de veelstemmige glamrock van Queen kiezen, of zo je wilt, de dreigende stampij van Le Sacre Du Printemps van Igor Stravinsky. Ik voel de tijdgeest op me drukken.

Tekeningen
In dezelfde overdadige sfeer heeft de kunstenaar recent ook series tekeningen gemaakt. Ik zag ze in Edinburgh voor het eerst en vond ze zo mogelijk nog mooier dan zijn schilderijen. De grote vellen papier had hij gevuld met kleurrijke vormen, vlekken en spetters in aquarel en inkt, waar hij ragfijne lijnen in zwarte inkt overheen kraste om de vormen herkenbaar te maken.

Centurion

En weer viel mij de intensiteit op waarmee hij verwrongen lijven en verkrampte gezichten in afgetakelde steden en landschappen had uitgebeeld. Ik stond ervan te kijken hoe hij de ellende waarin we leven zelfs in tere kleuren en fijne lijntjes weet weer te gegeven. Er was ook een tekening bij, gewijd aan de oorlogsslachtoffers in Oekraïne, die een aparte plaats had gekregen in de hal.
 

Lelijk is mooi
Hoewel ik de uitputting nabij was, ging ik een dag later voor een tweede keer kijken. Ik wilde me sterker verhouden tot dit werk. Er kwam op die verdiepingen opnieuw een lading wanhoop, angst en pijn op me af. Toch kon ik soms ook wel lachen om al die overdreven overdadigheden en absurditeiten. Howson heeft er duidelijk lol in om iets lelijks mooi uit te beelden. Maar hij wil er ook iets mee zeggen. Voor hem is kunst pas kunst als er een boodschap in zit. Om die mening te onderstrepen haalt hij de drie-eenheidstheorie van Dorothy Sayers aan: 'God is het idee, Jezus de techniek en de heilige Geest de boodschap.'

Deze keer had ik mijn antennes wat gerichter afgesteld om iets van hoop op te vangen, al was het maar een glimp. Op sommige doeken en tekeningen had ik Jezus in de massa vast zien zitten, wel of niet hangend aan een kruis. Was dat de boodschap die Howson ons mee wilde geven: dat Jezus in onze ellende is gekomen, en daar niet meer uit weg te krijgen is? Het gaf me troost te midden van deze kakafonie aan beelden. En kijk: soms had hij een enkel eenzaam lichtpuntje bovenin zijn dramatische voorstellingen aangebracht, als een ster van Betlehem aan een nachtelijke hemel.
 

Boeventronies
Er hingen ook vier van de twaalf portretten die Howson maakte van de discipelen van Jezus. De mannen zien er geïsoleerd en eenzaam uit, met van pijn vertrokken gezichten, alsof ze geen raad weten met het feit dat ze Jezus hebben verraden en verlaten. Boeventronies zijn het. Ze zijn geschilderd in het sterke contrast van licht en donker dat me doet denken aan Caravaggio en Rembrandt van Rijn, of misschien eerder nog aan de donkerste werken van Francisco de Zurbarán.

Licht en donker, is dat niet de situatie waarin we allemaal verkeren? Word ik hier opmerkzaam gemaakt op een beetje licht dat ons van een bepaalde kant beschijnt? Wat zelfs het diepst gezonken individu weet te bereiken? Ben ik bereid om de duisternis in anderen te accepteren en daarin naar licht te zoeken?
 

Bijbelse voorstellingen
Howson schildert regelmatig bijbelse thema's. Tentoongesteld waren bijvoorbeeld 'Road to Damascus', 'Study for Ecco Homo V', 'Job', 'Abraham' en 'Transfiguration'. En de twaalf statiën: kleine afbeeldingen, waarin Howson Jezus telkens in close up weergaf. Ook die werken hebben iets grimmigs, alsof ze je bij de strot willen grijpen.

Station 10, Jesus Stripped from his Garments

Het schilderij 'Christ Surrounded by His Disciples When He Meets Thomas' toont Jezus voor een stel mannen die in het donker glimmen van angst en ontzetting. Terwijl Jezus de knalrode open wonden in zijn handen toont, spannen de spieren in de bokserknuist van Thomas zich, om de tere plekken van de Heiland aan te raken. Je houdt je hart vast.
 

Concentratie
Er was een filmpje dat registreerde hoe Howson 'The Last Supper' tot stand bracht. Als in een animatie kwamen alle stadia van het wordingsproces voorbij. Eerst de schets en het grisaille. Daarna verflaag na verflaag. En telkens aanpassingen. Figuren die verplaatst werden. Een vrouw die serveerde kwam en ging weer. Een van de kerels aan tafel kreeg een sigaar in de mond, een ander een baard. De setting van een theater met een rood doek werd uitgeprobeerd en weer verlaten; iemand die op de achtergrond in de deuropening stond mocht blijven. Alle dertien mannen kregen wel drie, vier, vijf of meer keer een andere tint, en de wijnfles veranderde van groen in blauw in groen. En al die tijd bleef het glas met rode wijn onaangeroerd.

Last Supper

'When I paint when I'm going through the Bible, it's almost like I'm praying,' zei de kunstenaar in een van de filmpjes. Hij vertelde hoe de concentratie hem bijna in trance kan brengen. Je kunt het gemakkelijk geloven als je ziet hoe hij maar bezig blijft met die overdadig gedetailleerde schilderijen. Alles moet wijken voor de schilder en zijn doek. En alles doet hij uit zijn hoofd, er komt geen enkel model of voorbeeld aan te pas. Hij werkt als een bezetene en is zelf de bokser die mij om de oren slaat.

 

Zelfportret
In veel van de mannen die Howson schildert herken ik iets van zijn eigen voorkomen, net zo grof gebouwd en bullig. Volgens mij schildert hij inderdaad voortdurend stiekem zichzelf en toont hij tegelijkertijd zijn eigen worstelingen.


 

Tot mijn verrassing hing er ook een openlijk zelfportret. Op het bijschrift stond dit citaat vermeld: 'I hope it captures something of the madness and obsession of an artist's life. Going in and out of the underworld does tend to leave scars and burnings.' Het raakte me dat hij met zijn werk de onderwereld in- en uitgaat, zoals hij zelf zegt. Hoewel hij me met zijn werk steeds weer een klap voor mijn kop gaf, werd hij me steeds sympathieker.

Het leek me in eerste instantie een pose, zoals hij in mijn ogen blufte met zijn agressieve vormentaal. Maar hij is daarin juist eerlijk en kwetsbaar. Dat hele persoonlijke in zijn werk maakt het op de een of andere manier herkenbaar voor mij. Er zit iets in dat wij mannen goed kennen, althans, dat denk ik. Dat intimiderend gewelddadige – het doet me pijn om dat te zien.

Trauma's
Het zal er al jong in bij hem. De kleine Peter wilde schilder én soldaat worden. Halverwege zijn opleiding aan de kunstacademie van Glasgow ging hij daarom het leger in. Verkeerd gegokt. Hij kon het leven in het militaire gareel niet aan en keerde terug naar zijn kunst.

Vanaf 1980 begon hij in een rauwe figuratieve stijl hooligans, zwervers, boksers en soldaten te schilderen. In 1992 werd hij namens de Britse regering naar Bosnië uitgezonden als oorlogsschilder. Howson smeet zijn ervaringen rauw op het doek. Zijn beelden waren zo expliciet, dat voor de ingang van de zaal waar ze getoond werden een waarschuwing stond.

De trauma's die Peter mee terug nam maakte zijn huwelijk kapot. Al die tijd was hij verslaafd aan alcohol en drugs. Hij leefde zelfs een jaar op straat. In 2000 werd hij opgepikt door een vrouw die hem afleverde bij een kliniek. In een van de filmpjes vertelde hij hoe hij afkickte bij de Anonieme Alcoholisten. Bij de derde stap van het herstelprogramma ontmoette hij Jezus, die hem zei dat zijn zonden vergeven waren en dat hij waardevol was. Het bevrijdde hem van zijn doodsdrift.

The Third Step

Op de tentoonstelling is dat moment te zien. Het schilderij 'The Third Step' toont een man die naakt op de grond ligt en over een begraafplaats heen opkijkt naar een beeld van Jezus aan het kruis. Ik kan me met geen mogelijkheid vereenzelvigen met de spierbundel die daar ligt, maar misschien is er een alien voor nodig om ons te herinneren aan de keer dat we onze blik op dat kruis gericht hielden.

Howson is inmiddels 65 jaar. Hij vertelde in het filmpje dat het met hem nog steeds op en neer gaat. Soms is hij euforisch, soms depressief. Er is hem verteld dat hij asperger heeft, een vorm van autisme. Daarnaast worstelt hij met herinneringen aan misbruik. Zijn werk houdt hem op peil, zei hij.

 

Inleven dus
Wat heb ik nu van deze wandelingen met Peter Howson meegenomen? Ik werd geconfronteerd met de angst en boosheid die ik heel goed ken. De extreme wereld die hij schept, roept bij mij herinneringen op aan de woede-uitbarstingen die ik bij mijn vader zag. Ik voel weer de vreemde sensatie over iets onvoorspelbaar akeligs dat gaat gebeuren, die ik ken uit mijn kindertijd. Ik ga daar opnieuw doorheen, om uit te komen bij de vergeving die ik mijn vader schonk, toen ik genade toeliet.

De kunstenaar heeft me eraan herinnerd om van mensen te houden, hoe idioot ze er in hun razernij ook uit mogen zien en hoe absurd ze zich soms ook gedragen. Kunst doet dat met me: het helpt me om mijzelf in anderen in te leven, hoe lelijk ze soms ook tekeer gaan, en daarbij me Jezus voor te stellen, die bij iedereen aansluit. Howson heeft dat nog weer sterker bij me aangewakkerd. Hoewel ik zijn werk soms verwarrend vind, kan ik er begrip voor opbrengen – nee, sterker nog: ik kan er van genieten. Niet dat hij er wat aan heeft, maar ik kan van de kunstenaar die erin schuilgaat houden. In zijn werk heeft hij mij zijn driften en angsten laten zien, en ook hoe hij ze weet te beteugelen. Het ontroert me dat hij in de kunst zijn Getsemane gevonden heeft, waar hij middenin het geweld Jezus weet vast te houden.
 

**

Willem de Vink (Utrecht, 1957) is spreker, schrijver en tekenaar. Zijn stripboek Jezus Messias werd al in meer dan 200 talen uitgebracht. Ook schreef hij het boek Dit is liefde, Vincent. In 2022 publiceerde hij het boek In het hoofd van de maker. Creativiteit, Kunst, Kerk.


Meer:

02 mei 2024 / Abraham en het offer van Isaak
Een beeldverhaal  
 
door Marleen Hengelaar-Rookmaaker
Lees meer...


28 maart 2024 / Rouault, Chagall, Arcabas en Jacques Maritain
Maritain, de intimus van kunstenaars en filosofen: ‘Is er geen mens, dan is er geen kunstenaar; door de mens te verzwelgen heeft de kunst zichzelf verwoest.’
Lees meer...


28 februari 2024 / Hoe kunst werkt
door Hilary Brand en Adrienne Dengerink Chaplin
 
Volgens Calvin Seerveld is allusivity het kenmerk bij uitstek van kunst. Het woordenboek omschrijft dit als een indirecte manier van verwijzen.
Lees meer...


01 februari 2024 / Geometrie in de christelijke kunst

Geometrische verschijningsvormen doen ons meer begrijpen van een God, wiens ontwerp voor het heelal doortrokken is van subtiele onderliggende getalsverhoudingen.

Lees meer...


07 augustus 2023 / De kerk: partner in onze culturele ontwikkeling

door Grady van den Bosch

Op welke manier kan de kerk partner zijn in de culturele ontwikkeling van de Nederlander van nu?

Lees meer...


12 juni 2023 / De Heilige Driehoek Biënnale in Oosterhout

TENTOONSTELLING: GELO0F

De Heilige Driehoek Biënnale in Oosterhout, 3 juni t/m 16 juli 2023

door Wessel Stoker

Lees meer...


28 april 2023 / Jan Pieter Gootjes: KNOWN

veertig jaren tijd,
een dorstige druppel op eeuwig
doortocht.
vandaar en waarnaartoe
verlangen naar rust.

Lees meer...


10 april 2023 / Jan Pieter Gootjes: KNOWN

veertig jaren tijd,
een dorstige druppel op eeuwig
doortocht.
vandaar en waarnaartoe
verlangen naar rust.

Lees meer...


16 februari 2023 / Littekens. Bij Garden of Scars van Ibrahim Mahama

door Klaas Holwerda

Het is ronduit schokkend geconfronteerd te worden met de omvang van de Nederlandse rol in het slavernijverleden.

Lees meer...


06 januari 2023 / Nigel Halliday: Het abstract expressionisme

Zou een kind dit ook kunnen maken? De schilders zelf namen hun werk heel serieus en gebruikten het om antwoorden te vinden op hun diepste vragen.

Lees meer...


01 december 2022 / ArtWay nieuwsbrief 2022

Nieuwsbrief 

en 

Boekenlijst 2022

Lees meer...


20 oktober 2022 / Kuyper, kunst, kerkbouw

Na drie eeuwen stilte over kunst op het theologische gereformeerde erf was daar opeens Abraham Kuyper, wiens grote verdienste het was dat hij de kunst opnieuw op de kaart zette.

Lees meer...


06 september 2022 / Juliaan Lampens: Bedevaartskapel van Kerselare

door Koenraad De Wolf

Te midden van een zee van banale architectuur pleitte architect Lampens zijn hele leven voor een eerlijke en degelijke bouwkunst.

Lees meer...


04 augustus 2022 / Woord in beeld in het werk van Roel Herfst

'Je moet ervoor zorgen dat de eerste reactie van de beschouwer niet het lezen van de tekst is, maar het geboeid zijn door de visuele ervaring van de totaliteit.'

Lees meer...


01 juni 2022 / Magdalena Abakanowicz: The Unrecognised

In het Citadelpark in Poznan waar in 1945 Duitse en Russische soldaten een nietsontziende strijd hebben gevoerd, staan in de groene vlakte 112 verroeste sculpturen. 

Lees meer...


21 april 2022 / De kerk: partner in onze culturele ontwikkeling

door Grady van den Bosch

Op welke manier kan de kerk partner zijn in de culturele ontwikkeling van de Nederlander van nu?

Lees meer...


08 april 2022 / Kruisweg van Pierre Servat

'Het hele lijdensverhaal laat ik afspelen in onze tijd. Een tijd die voor miljoenen mensen een lijdensweg op aarde is. Vele onschuldige mensen worden steeds opnieuw vermoord, gemarteld, gestenigd, de handen afgerukt.'

Lees meer...


16 maart 2022 / De Bijbel is niet veilig

door Ned Bustard

De Bijbel is een boek over gewone mensen die naast geestelijk ook hebzuchtig, berooid, haatdragend, seksueel en egoïstisch zijn.

Lees meer...


22 februari 2022 / Barmhartigheid in de kunst

door Marleen Hengelaar-Rookmaaker

Hier wordt de barmhartigheid gevierd, ook als die gepaard gaat met offervaardigheid en lijden.

Lees meer...


07 januari 2022 / Kuyper, kunst, kerkbouw

door Marleen Hengelaar-Rookmaaker

Het was Abraham Kuypers grote verdienste dat hij de kunst opnieuw op de gereformeerde kaart zette.

Lees meer...


09 december 2021 / Nieuwsbrief en boekenlijst 2021

Over het voortbestaan van ArtWay

Vanaf Pasen 2022 – precies twaalf jaar na de start van ArtWay – verschijnt de beeldmeditatie niet langer wekelijks, maar maandelijks.

Lees meer...


03 november 2021 / Joseph Beuys: Een spirituele en Duitse kunstenaar

door Wessel Stoker

Beuys ontwerpt met behulp van redevoeringen, interviews, Aktionen, vitrines en environments een nieuwe maatschappijorde als een Gesamtkunstwerk.

Lees meer...


06 oktober 2021 / Spel van Licht

Door

Ingrid de Zwart, predikant 

en

Mayke van Veldhuizen, choreograaf en danser

Lees meer...


24 augustus 2021 / Maria Magdalena – Kroongetuige, Zondaar, Feminist

Een boekbespreking door Wilma Wagenaar

De kunstwerken zeggen meer over de tijd waarin zij gemaakt zijn dan over Maria Magdalena zelf.

Lees meer...


27 juli 2021 / De bijna honderdjarige Jentsje Popma

door Jan Henk Hamoen

Glaskunst als geloofsbelijdenis. De bijna honderdjarige Jentsje Popma: schilder, beeldhouwer, glazenier

Lees meer...


30 juni 2021 / De zee van God die in de vensters staat

door Marco Batenburg

Ik wil onderzoeken welke betekenis beschilderde glasvensters in een kerkgebouw hebben. 

Lees meer...


13 mei 2021 / Ineke Ruiter: Tekentaal en rouw

Het maakt niet uit waar je geboren wordt, een kind gaat tekenen en maakt duidelijk wat hij of zij nodig heeft.

Lees meer...


21 april 2021 / De kerk: partner in onze culturele ontwikkeling

door Grady van den Bosch

Op welke manier kan de kerk partner zijn in de culturele ontwikkeling van de Nederlander van nu?

Lees meer...


23 maart 2021 / Vijftig jaar kunsttheologie: 1970 tot heden

door Victoria Emily Jones

Er is in de afgelopen halve eeuw, vooral in de laatste twintig jaar, enorme voor­uit­gang ge­boekt op het terrein van de kunsttheologie.

Lees meer...


10 februari 2021 / Leendert Houtekamer, beeldhouwer (1956-2020)

door Adri Geelhoed

Er is een grote schoonheid in dit beeld van monumentale rust en diepe droefheid. Het beeld is niet alleen buitenkant, materie, het toont ook geest. 

Lees meer...


08 januari 2021 / Cornelis Rijnsdorp

door K. van der Zwaag

Anne Schipper ontrukte Rijnsdorp aan de vergetelheid door twee boeiende proefschriften aan hem te wijden.

Lees meer...


11 december 2020 / Kerstnieuwsbrief 2020

Wat het Artway-platform zo mooi maakt is het wereldwijde bereik; dankzij onze meertaligheid. In alle landen van de aarde zijn er ArtWay-bezoekers.

Lees meer...


27 oktober 2020 / Kunst in de kerk: een pastorale kans

door Mark Delrue

Drie vragen over de relatie tussen kunst en geloof: zijn kunst en Kerk bondgenoten, plaatsvervangers of elkaars tegenstrevers? 

Lees meer...


18 september 2020 / BOEKBESPREKING KUNST D.V.

door Gertjan Schutte

Kunst wordt te vaak nog gezien als een optie die ook weer overbodig is, in plaats van een onmisbaar onderdeel van het leven. 

Lees meer...


17 augustus 2020 / BOEKBESPREKING

Hoe andere culturen de Bijbel zien

Christian Weber, Wie andere Kulturen die Bibel sehen. Ein Praxisbuch mit 70 Kunstwerken aus 33 Ländern.

Lees meer...


17 juli 2020 / Neocalvinisme en kunst IV

Lambert Zuidervaart: de betekenis van een kunstwerk is geen neutraal feit maar een meer of minder waardevolle bijdrage aan het floreren van mensen in de samenleving.

Lees meer...


12 juni 2020 / Neocalvinisme en kunst III

Calvijn en kunst: zuivere visie of blinde vlek?

door Adrienne Dengerink Chaplin

Lees meer...


14 mei 2020 / Neocalvinisme en kunst II

Hans Rookmaaker: De vrijheid van de kunstenaar

De Here spreekt ons aan als mondige mensen, die in vrijheid aan het werk kunnen en mogen gaan.

Lees meer...


17 april 2020 / Neocalvinisme en kunst I

Interview (1992) door Pieter van Kampen met Calvin Seerveld, emeritus hoogleraar in de esthetica.

Dit is de eerste blog in een serie over neocalvinisme en kunst

Lees meer...


25 maart 2020 / De Pietà

door Grady van den Bosch

De Pietà is intiem en tijdloos. Het is een close-up van de relatie tussen de moeder en haar dode kind, in oorsprong Maria en Jezus.

Lees meer...


22 februari 2020 / De mythe over de kunstenaar

Onze cultuur is doortrokken van ideeën over kunstenaars. En dat roept de vraag op: wat voor invloed hebben die ideeën op ons handelen en leven als kunstenaar?

Lees meer...


15 februari 2020 / Tussen figuratief, decoratief en abstract

Na de Tweede Wereldoorlog pakten kunstenaars vrijwel allemaal hun figuratieve stijl op van voor 1940. Maar de nieuwe abstracte kunst drong op. Wat betekende dit voor de kerkelijke kunst? 

Lees meer...


07 december 2019 / ArtWay Nieuwsbrief 2019

Steun ArtWay en ontvang het boek Kunst D.V. over calvinisme, neocalvinisme en kunst.

Lees meer...


16 november 2019 / Laagvliegers, God en het alledaagse

door Ignace Schretlen

Misschien heeft Hij mij geleerd dat niets in het alledaagse vanzelfsprekend is.

Lees meer...


23 september 2019 / Thijs Buit, schilder

Arie Slob: 'Ik durf wel te stellen dat Thijs Buit in kringen van gereformeerde calvinisten baanbrekend werk heeft verricht.' 

Lees meer...


04 september 2019 / Adhémar Vandroemme: De lijdende Christus

door Koos van Noppen

Ik kan deze beeltenis niet los zien van de context. In dit West-Vlaamse stadje en de ommelanden telt men de doden van de Eerste Wereldoorlog bij tienduizenden. 

Lees meer...


31 juli 2019 / De Biblebelt in het Catharijneconvent

door Ineke de Jong

De werken van de hedendaagse refokunstenaars vormen wat mij betreft het hart van de tentoonstelling. Zij vertalen de refobelevingswereld in beelden.

Lees meer...


02 juli 2019 / QR-code van Paul Boer bij de Fundatie

Door deze unieke grafische afdruk te scannen wordt het kunstwerk zichtbaar. De code dient namelijk als een poort naar zijn kunstwerk, terwijl het kunstwerk op zijn beurt ook een poort is.

Lees meer...


08 juni 2019 / Moderne kunst met christelijke thematiek

Wessel Stoker over zijn nieuwe boek

Kunst met christelijke thema’s staat ten dienste van de spiritualiteit van mensen binnen en buiten de kerk. 

Lees meer...


29 mei 2019 / Moderne kunst met christelijke thema’s

Wessel Stoker over zijn nieuwe boek

Kunst met christelijke thema’s staat ten dienste van de spiritualiteit van mensen binnen en buiten de kerk. 

Lees meer...


03 mei 2019 / Kunst als onderdeel van de theologiestudie

Niet alleen christelijke kunst is voor de theologieopleiding belangrijk. Ook wereldse kunst is belangrijk omdat je je als theoloog altijd verhoudt tot de samenleving waarin je je bevindt.

Lees meer...


27 april 2019 / Het beeld na de beeldenstorm

door Jacolien Wubs

Er is zoiets als een vroege protestantse beeldcultuur. Na de Beeldenstorm en Reformatie werd gezocht naar nieuwe manieren om de kerkruimte in te richten en te verfraaien.

Lees meer...


13 maart 2019 / Art Stations of the Cross

Eigentijdse KUNSTPELGRIMAGE in Amsterdam 6 maart - 22 april

Wij hopen dat u als een pelgrim op pad wilt gaan, op zoek naar medemenselijkheid en compassie, op zoek naar meer, naar meer liefde en meer God.  

Lees meer...


08 januari 2019 / Werk, Bid & Bewonder

De Mythe Voorbij: Over kunst en calvinisme in het Dordrechts Museum

door Lieke Wijnia

Lees meer...


01 december 2018 / ArtWay nieuwsbrief

ArtWay heeft bijzondere plannen voor 2019!

Na Londen, Washington en New York is nu Amsterdam in beeld voor een toonaangevende kunsttentoonstelling met de titel Art Stations of the Cross.

Lees meer...


11 oktober 2018 / The Turn Club

door Grady van den Bosch

Het is bijzonder inspirerend om kunstenaars van allerlei slag te ontmoeten, die net als jij idealen hebben voor een betere samenleving.

Lees meer...


13 september 2018 / Kunstenaarsechtpaar Berry en Janny Brugman

door Jan van der Kolk

Om goed te kunnen werken, wilden ze met rust gelaten worden. Het gevoel van onafhankelijkheid gaf hun rust en vrijheid. 

Lees meer...


09 augustus 2018 / Portret Florence de Werquignoeul

door Koenraad De Wolf

Dit portret vertelt het (vergeten) verhaal van de Contrareformatie en de heropbloei van het kloosterleven in de Zuidelijk Nederlanden.

Lees meer...


13 juli 2018 / Neo Rauch in Zwolle

door Marieke Herweijer

Juist door de confrontatie met de absurdistische kant van het leven intrigeert het werk van Neo Rauch.

Lees meer...


17 mei 2018 / Toespraak van Herwi Rikhof

bij de presentatie van zijn nieuwe boek over de Cenakelkerk van de Heilig Landstichting

‘Ik heb deze kerk leren waarderen als een echte kerk.’ 

Lees meer...


23 april 2018 / Lodewijk Schelfhout. Nederlands eerste kubist

door Lisette Almering-Strik

Het is lastig om Lodewijk Schelfhout te plaatsen binnen de Nederlandse kunsthistorie. 

Lees meer...


04 april 2018 / Blog van Rikko Voorberg

Blog over de kunst van het oefenen

'Nou,' zei hij, 'ga maar doen wat jij moet doen, daar valt vanzelf een vorm omheen.'

Lees meer...


15 maart 2018 / Bijbelse vrouwen als aartsmoeders

door Wim Eikelboom

De Zwolse beeldhouwer Thijs Kwakernaak maakte tien houten beelden van vrouwen uit de Bijbel. Stuk voor stuk beelden met een sterk karakter.

Lees meer...


23 februari 2018 / Creativiteit en kijken met het hart

door Gottfrid van Eck

Als we volwassen worden, zullen we hopelijk ontvankelijk blijven voor het wonder van het leven en ruimte blijven scheppen voor het niet-zichtbare. 

Lees meer...


30 januari 2018 / Adri Geelhoed over liturgische kleden

Liturgische kleden geven kleur aan het kerkelijk jaar en herinneren de kerkganger daaraan, net zoals de gezangen die gezongen worden. 

Lees meer...


01 januari 2018 / Recensie Oog in Oog van Kick Bras

door Marieke Herweijer

Kick Bras schrijft over meditatie, spiritualiteit en mystiek. In dit boek focust hij op de christelijke mystiek en hoe die terugkomt in de beeldende kunst. 

Lees meer...


06 december 2017 / ArtWay Nieuwsbrief December 2017

Wim Eikelboom, voorzitter van ArtWay, praat u bij over het reilen en zeilen van ArtWay in het afgelopen jaar.

Lees meer...


14 november 2017 / Nieuwe maatschappelijke spiritualiteit in de kerk

Zoals in andere steden krijgt ook in Zwolle het kerkgebouw een andere betekenis. De oude kerk in het centrum is hier omgedoopt tot ‘Het Academiehuis, de Grote Kerk Zwolle’.

Lees meer...


24 oktober 2017 / René van Tol over film Opstanding van het lichaam

De kunst van nu neigt naar het conceptuele. Deze neiging heeft tot gevolg dat de kunstenaars steeds meer het weerbarstige van de fysieke werkelijkheid gaan mijden. 

Lees meer...


04 oktober 2017 / Een beeldroman van Liesbeth Labeur

Dit boek laat de verwarring en de geloofsvragen zien van een slachtoffer van incest in een reformatorisch milieu, die het geheim van misbruik met zich meedraagt.

Lees meer...


08 september 2017 / Janpeter Muilwijk over Om Mattia en zelfdoding

Dood. Deze tentoonstelling is er om Mattia, Julia Mattia. Haar naam betekent Jeugdig, Geschenk van God. Zij stierf op 1 oktober 2015 door zelfdoding na een intens leven van begaafdheid, liefde en ziekte. 

Lees meer...


23 augustus 2017 / Het goede, het ware en het schone

Goedheid, waarheid en schoonheid behoren tot Gods esthetische normen. Een christelijke benadering van kunst staat dus tegenover de postmoderne aanname dat er geen absolute waarden zijn.

Lees meer...


04 juli 2017 / Fons Litjens: Een halve kerk voor Halfweg

Wie nu de kerk van Halfweg binnenkomt wordt overdonderd door een achterwand, die het zonlicht filtert en de ruimte vult met een warm en geel licht. Het hele raam is gevuld met mensen.

Lees meer...


24 juni 2017 / Heilige beelden en gehoorzame ogen

Stil worden bij een beeld van Christus herinnert mij eraan wiens beelddrager ik ben. Dit neem ik mee gedurende de dag als andere beelden mij iets anders proberen te vertellen.

Lees meer...


02 juni 2017 / Pelgrimeren in Groningen

Onlangs is de Stichting Pelgrimeren In Groningen van start gegaan met 2300 km pelgrimsroutes in de provincie Groningen. Alle middeleeuwse kerken en oude kloosterterreinen zijn in de routes opgenomen.

Lees meer...


04 april 2017 / MMC Schobbe in de W. de Zwijgerkerk, Amsterdam

Kunst in dienst van de kerk, de kerk in dienst van de kunst

door Marleen Hengelaar-Rookmaaker

Lees meer...


07 maart 2017 / Maatschappelijk betrokken kunst

Een discussieopener door Adrienne Dengerink Chaplin

Sommige kunstenaars hebben vanwege hun groeiende ontevredenheid met de kunstwereld de overstap gemaakt naar de geëngageerde kunst. 

Lees meer...


01 februari 2017 / De zeven werken van barmhartigheid

Het jaar van barmhartigheid is alweer voorbij, maar het is en blijft een belangrijk thema. Hoe dachten onze middeleeuwse voorouders hierover? Dit veelluik van de Meester van Alkmaar laat het ons zien.

Lees meer...


03 januari 2017 / Aniko Ouweneel over christelijke kunst

De kunstenaar daagt ons uit en moedigt ons aan om te zoeken naar de bron van onze adem, van wat ons leven de moeite waard maakt en van ons verlangen naar een verlossende harmonie.

Lees meer...


09 december 2016 / Nieuwsbrief ArtWay december 2016

Like an imitation of a good thing past, these days of darkness surely will not last. Jesus was here and he is coming again, to lead us to the festival of friends.

Lees meer...


01 november 2016 / Ally Gordon over religie in de hedendaagse kunst

Laten we een wandeling maken langs een paar musea in Londen. Tijdens deze wandeling wil ik de plaats van religie in de hedendaagse kunst overdenken.

Lees meer...


30 september 2016 / Janna Beek over kunst in psychotherapie

Stel u voor dat u naar een schilderij of beeldhouwwerk kijkt. Dit werk roept ‘iets’ in u op. ‘Iets’ in uw binnenwereld, waar u zich nog niet bewust van bent, is geraakt. ‘Iets’ dat wacht op herkenning. 

Lees meer...


01 september 2016 / H.R. Rookmaaker: Spreekt kunst vanzelf?

Kunst is noch slechts een middel tot een doel, noch een religie, noch een activiteit voor een klein groepje uitverkorenen, noch een puur wereldse bezigheid. Geen van deze opvattingen over kunst doet recht aan de creativiteit waarmee God de mens heeft uitgerust. 

Lees meer...


29 juli 2016 / Joost de Wal over Verspijkerd en verzaagd

Veel heiligen- en devotiebeelden, vaak van gips, werden door de pastoors aan de straat gezet. En vervolgens…, vervolgens vinden we ze terug in de hedendaagse kunst. Wat doen ze daar? Betekenen ze nog iets?

Lees meer...


30 juni 2016 / Wessel Stoker over hedendaagse religieuze kunst

Mijn vraag bij de prachtige tentoonstelling The Problem of God is of de curator Isabelle Malz in de catalogus aan de kijker wel een adequate uitleg geeft van kunst als religieuze kunst. 

Lees meer...


09 juni 2016 / Betty Spackman: Depressie en creativiteit

Als je een ronde pin bent en je een vierkante pin moet worden om in de hokjes van de samenleving te passen, is dat op z'n zachtst gezegd pijnlijk.

Lees meer...


19 mei 2016 / Johannes Wickert klaagt inhumaan asielbeleid aan

Johannes Wickert is een van de zeldzame hedendaagse kunstenaars die een maatschappijkritische rol opneemt. En niet alleen in zijn schilderijen. 

Lees meer...


27 april 2016 / Marleen Hengelaar: Het onvervangbare beeld

Het beeld speelt een geheel eigen, onvervangbare rol in het leven van een mens. We kunnen het beeld als goede gave van God op een positieve en opbouwende manier in ons leven inzetten.

Lees meer...


06 april 2016 / Reinier Sonneveld over linksige kitsch

Die handen van alle leeftijden en kleuren, die bloemen daardoorheen, en dan die wonderlijke kleurbewerking. Het is allemaal reuzesympathiek, maar ja, dat maakt iets nog geen kunst.

Lees meer...


12 maart 2016 / Ned Bustard: De Bijbel is niet veilig

De Bijbel is een boek over gewone mensen die niet alleen geestelijke wezens zijn, maar ook hebzuchtig, berooid, haatdragend, hoopvol, egoïstisch en seksueel.

Lees meer...


24 februari 2016 / Wilma Wagenaar: Joost Zwagerman en Marc Mulders

Zwagerman schildert een zuigend zwart universum, in de steek gelaten door een onverschillige, liefdeloze god. Ten langen leste wendt hij zich af van religie en wijdt zich aan de kunst. 

Lees meer...


11 februari 2016 / Robb Ludwick: Opnieuw leren kijken

Het is een gave van Abigail Tulis om ongewone combinaties heel gewoon te laten lijken, zodat de kijker uitgenodigd en misschien uitgedaagd wordt om opnieuw te leren kijken.

Lees meer...


26 januari 2016 / Timon Ramaker: Kunst is broodnodig
Kunst is geen leuk extraatje, maar broodnodig in de wereld van vandaag. In een wereld die barst van clichés en onbegrip kan kunst verrassen en verbinden.
Lees meer...


14 januari 2016 / Kunst als onderdeel van de theologiestudie

Niet alleen christelijke kunst is voor de theologieopleiding belangrijk. Ook wereldse kunst is belangrijk omdat je je als theoloog altijd verhoudt tot de samenleving waarin je je bevindt.

Lees meer...