%20(1).png)
Kyrie eleison
Al jaren geleden zag ik dit beeld, deze houtsculptuur, maar nu ik er iedere keer in mijn vakantie mee geconfronteerd word, intrigeert het me meer en meer.
Op de Schloßplatz in Roßdorf (Thüringen) staat dit beeld sinds 2008. Roßdorf is een klein, rustig dorp in het gebied van de Rhön, maar wel met een bijzondere geschiedenis. In 1866 werd hier gevochten tussen de staten van de Zuid-Duitse Bond en de Noord-Duitse Bond. Met dit gevecht op de Nebel (een heuvel) werd onder leiding van koning Wilhelm I van Pruisen een begin aan de Duitse eenheid gemaakt en werd Duitsland in 1871 (na de Frans-Duitse oorlog) een keizerrijk.
Gaat dit beeld over deze geschiedenis? Het is tot op heden niet bekend wie het beeld gesneden heeft. Wel is bekend dat een jonge kunstenaar van de Holzschnitt Academie uit Empfershausen een poosje in Roßdorf heeft gewoond en uit een dode fruitboom, die diep geworteld stond aan de weg aan de rand van het dorp, een beeld aan het snijden was. Het is te zien dat het beeld niet echt af is. Maar hoe kwam dit beeld in deze vorm op de Schloßplatz terecht?
Al direct riep dit beeld voor mij één groot Kyrië op. De armen, de handen die het gezicht verbergen, de houding, de gebrokenheid van de benen, het ontbreken van de voeten, de rechterarm, de emotie komt je tegemoet. Al het leed, persoonlijk en van de wereld, raakt je diep van binnen. We weten niets van de achtergrond van de jonge kunstenaar, daarom kunnen we het alleen vanuit onszelf zien.
Na speuren en navragen kwam ik te weten dat het beeld dat langs de weg stond werd doorgezaagd met een motorzaag door jeugdige vandalen. De kunstenaar heeft daarna de brokstukken verbonden met ijzeren stangen, die het beeld een extra dimensie hebben gegeven.
Met de hulp van de toenmalige burgemeester werd dit beeld vervolgens op een betonnen sokkel geplaatst op de Schloßplatz, recht tegenover het jeugdhonk van de vandalen.
Na dit verhaal schoten mij de regels van Psalm 1 te binnen in de vertaling van Huub Oosterhuis:
Goed is
dat je niet doet wat slecht is
niet achter oplichters aan loopt
niet met Ploert en Schender heult
niet je schouders ophaalt
‘ploert en schender, ach
zo is de wereld’.
Goed is dat je goede woorden
overweegt en wil:
heb je naaste lief die is als jij
de vluchteling, de arme, doe hen recht.
Prent ze in het hart van je verstand,
die woorden
zeg ze voor je uit.
gezegend ben je
een boom aan stromend levend water
vruchten zul je dragen
blad dat niet vergeelt
het zal je goed gaan.
Oplichter
ongezegend zal je zijn.
Een storm steekt op
je waait de leegte in.
(H. Oosterhuis: 150 psalmen vrij )
Nog is het verhaal niet af. Na korte tijd werd de sculptuur beklad met een hakenkruis en in brand gestoken. Op de rug zijn de zwarte geblakerde resten goed te zien. Weer werd het beeld hersteld en met hulp van de burgemeester vastgezet.
Tot op heden is er rust. De daders van toen zullen nu tussen 35 en 40 jaar zijn. Als ze nog in het dorp wonen, wat doet het met hen? Konden ze destijds de blik van de sculptuur of van de jonge kunstenaar niet verdragen? Gaf de knoest juist de plaats van het hart aan, een teken van liefde en leven? Hebben ze ooit hun eigen handen uit schaamte en spijt voor hun gezicht opgeheven?
De maker van de sculptuur heeft zijn verhaal uitgehouwen, wij zien het en bidden: Kyrië eleison, Kyrië eleison, ontferm u Heer over ons, over het leed van de wereld.
*******
Met dank aan Denis Wichler voor informatie.
Carla Bulsing-Barth is oud-docente geschiedenis en heeft een brede belangstelling voor kunst en cultuur. In haar vakanties bekijkt zij graag de beelden en kerken die ze op haar wandelingen tegenkomt.
