ArtWay

Redemption rips through the surface of time in the cry of a tiny babe. Bruce Cockburn

Dominik Schleicher: Misbruikt – Tot hier!

ArtWay beeldmeditatie 30 oktober, 2022

www.artway.eu

Dominik Schleicher: Misbruikt – Tot hier en niet verder

Tegenkracht

door Patrik Scherrer

De figuur van de Gekruisigde rijst op uit de dunne verticaal. Met uitzondering van zijn hoofd en armen is zijn lichaam slechts met een paar lijnen weergegeven: benen, lendendoek, buik en borst. De verticale scheidslijn tussen zijn benen komt gespiegeld terug in zijn borstkas, waar deze een kruis vormt met de onderkant van zijn borst.

Zijn hoofd is naar rechts gedraaid, zijn blik naar beneden gericht. De verhoogde man strekt zijn armen maximaal uit, alsook zijn handen. Zijn rechterhand houdt hij recht omhoog; zijn linkerhand houdt hij horizontaal naar voren gebogen. Zijn lichaam als geheel vormt een hoog oprijzend kruis.

Toch is hij hier niet uitgebeeld als de lijdende Jezus, ook al zijn zijn wonden duidelijk zichtbaar. Ook is hij niet weergegeven als iemand die de pijn passief ondergaat, maar als de medelijdende en genadevolle beschermer van allen die net als hij leed zijn aangedaan. Hij heeft het onrecht van bespotting, marteling en dood aan den lijve ervaren. Nu verdedigt hij zichzelf en verdedigt hij allen: genoeg is genoeg! Tot hier en niet verder!

Jezus treedt misbruikers tegemoet als de beschermheer van allen die misbruikt zijn: verhoogd aan het kruis plaatst hij zichzelf afwerend tussen de geweldenaars en de verdrukten. Met zijn rechtop gehouden rechterhand zegent hij de slachtoffers en beveelt hij de agressors te stoppen. Met zijn horizontaal gehouden linkerhand weert hij de boosdoeners af. Jezus houdt hen op afstand en kijkt hen niet aan. Hij, de mensenvriend, verwerpt hen en wil niet met hen geassocieerd worden.

Misbruik kent vele gezichten en doordrenkt zonder ophouden alle sectoren van de maatschappij. Misbruik is ons nader dan we misschien denken, als we sterker, rijker, ouder, gezonder, slimmer of invloedrijker zijn dan anderen (zie Lucas 1:48-53). Macht is snel misbruikt als we eigenbelang boven het algemeen belang en vooral boven het welzijn van anderen stellen. Niemand is immuun voor deze verleiding, ook priesters, leraren, vaders of moeders, werkgevers of politici niet. Jezus is tegen elke vorm van onderdrukking of paternalisme. De Christushymne in de brief aan de Filippenzen (2:6-8) beschrijft hoe Jezus afziet van zijn onvoorstelbaar grote macht om dichtbij ons te kunnen zijn en onze menselijke waardigheid te herstellen door Gods helende, ondersteunende en reddende kracht.

Jezus’ tegenkracht tegen misbruik is zijn zorg en liefde, zijn ‘er zijn’ voor de gewonden. Hij behandelt hen met respect en tolerantie, waardering en vertrouwen in hun capaciteiten en sterke kanten. In zijn ogen zijn alle mensen gelijkwaardig en in zijn gerechtigheid wordt geen onderscheid gemaakt, behalve dat hij de benadeelden hulp en ondersteuning geeft.

Dit kruis belichaamt deze houding van Jezus ook na zijn dood. Ook als ‘God hoog verheven’ blijft hij een vijand van onrecht en dus een struikelblok en teken van verzet tegen allen die anderen zelfzuchtig pijn berokkenen. Door zijn geweldige voorbeeld van de juiste omgang met anderen inspireert Jezus ons allen om het goede te doen. 

*******

Dominik Schleicher: Misbruikt – Tot hier en niet verder, 2021, brons, ca. 190 cm hoog.

Dominik Schleicher (1982) is een Duitse beeldhouwer die woont en werkt in het Beierse Fensterbach. In 2008 kon hij zich meester beeldhouwer noemen. Sinds die tijd maakt hij beelden voor kerken en de publieke ruimte. Hij legt zich in het bijzonder toe op het ontwerpen en maken van persoonlijk en unieke grafstenen als permanente ‘levenstekens’ van de overledenen. Hij gebruikt daarbij steeds steensoorten en materialen uit de streek van de overledene zoals steen, metaal, glas en hout. http://bildhauer-schleicher.de/

Patrick Scherrer is de drijvende kracht achter de Duitse website Bildimpuls. Iedere veertien dagen plaatst hij daar een ‘beeldimpuls’. Hij richt zich daarbij op eigentijdse christelijke en religieuze kunst uit Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk. Hij studeerde theologie en werkt met verstandelijk gehandicapten. Zijn boek Gott in Sicht? 33 Impulse zum christlichen Glauben aus der Pinakothek der Moderne verscheen in 2005 bij Schnell & Steiner in Regensburg. Op www.bildimpuls.de is ook veel informatie over kunstenaars, boeken, musea, tentoonstellingen en organisaties te vinden.

*******

KUNSTNIEUWS

ARTWAY NIEUW BLOG: KUYPER, KUNST, KERKBOUW – door Marleen Hengelaar-Rookmaaker. ‘Na drie eeuwen stilte over kunst op het theologische gereformeerde erf was daar opeens Abraham Kuyper, wiens grote verdienste het was dat hij de kunst opnieuw op de kaart zette.’ Lees meer

ARTWAY MUZIEK & KUNST: KUNST IN DE KERK – Kunst in de kerk: een inleiding in beelden gecombineerd met Psalm 2 van Claude Goudimel uit 1564. Een video door Marleen Hengelaar-Rookmaaker. ‘Voor de boekpresentatie van het Handboek voor kunst in de kerk dat ik samen met Aniko Ouweneel samenstelde, maakte ik in 2015 een filmpje van een minuut of vijf als een inleiding in beelden. Het geeft een eerste indruk van welke afbeeldingen in het boek voorkomen. Het geeft ook een eerste indruk van de kunst waarover het in het boek gaat. Daarbij zal al snel duidelijk worden dat het boek vooral inzoomt op kunst in heel gewone kerken van heel gewone gemeentes. Niet in eerste instantie op de meest spectaculaire en spraakmakende kunstprojecten die hier en daar in Nederlandse kerken plaatsvinden, maar op kunst die geïntegreerd wil worden in de eredienst en het gemeentelijk leven. Het boek heet niet voor niets een handboek: het wil dienstbaar zijn aan de zich snel uitbreidende praktijk van een rijker beeldgebruik in de kerk, of het nu gaat om het kerkinterieur, de prediking of de beamer.’ Lees meer en bekijk de video

BOEKTIP: TOT GODS EER VAN MARCEL BARNARD – Er verandert veel in de Protestantse Kerk: er wordt geëxperimenteerd, gepionierd en veel gediscussieerd. Door dit alles is er voor veel gemeentes verwarring als het gaat om de liturgie. Dit was voor de Protestantse Kerk reden om liturgie op haar agenda te zetten. De liturgiewetenschapper Marcel Barnard schreef op verzoek van de kerkleiding een gespreksboek, voor predikanten, kerkenraden en gemeenteleden. In dit boek, beschrijft hij de protestantse liturgie, licht hij de achtergronden ervan toe en geeft hij een kleine protestantse theologie van de liturgie. Daarnaast laat hij zien uit welke verschillende tradities de protestantse liturgie wordt gevoed. € 8,99. Meer info

GRATIS ONLINE CURSUS TWEEDE VATICAANS CONCILIE – De rooms-katholieke kerk kan je niet verstaan zonder het Tweede Vaticaans Concilie, ook wel Vaticanum II genoemd. Maar wat is dat concilie precies, hoe verliep het, wie nam eraan deel, wat waren de hete hangijzers en wat de resultaten? Dat kom je allemaal te weten in deze basiscursus, die je online op eigen tempo kan volgen. Aangeboden door de Kerknet-academie. Meer info

ERIC CORSIUS OVER INDIRECTHEID - 'Onverbloemd' willen spreken heeft niet alleen snel iets bots, het streven ernaar is ook naïef, betoogt Eric Corsius. De werkelijkheid laat zich niet restloos uitdrukken. Iedere uitdrukking is tegelijk ook een inperking. Ook (religieuze) kunst wordt spannender door wat er juist niet direct getoond of gezegd wordt. Lees verder

ENLIGHTENED IN APELDOORN – 5 november - 8 januari 2023, ACEC Gebouw. Roggestraat 44, Apeldoorn: Enlightened. In de tentoonstelling speelt het thema ‘licht en donker’ een centrale rol. Wilma van den Top vult de wanden van de ACEC Salon met grote papierwerken en ronde werken op doek. Dirk Schlebusch maakt tegen het plafond een ruimtelijke lichtinstallatie met neonbuizen, die zeker in de avond vanuit de etalage goed te zien zal zijn. Enlightened vormt een combinatie van installatiekunst en tweedimensionaal werk, die elkaar in een ander daglicht zetten in het donkere najaar. De gratis opening is gepland op zaterdag 5 november om 16 u. Openingstijden: https://acec.nl/over-acec/bezoekersinformatie/

GERT FRIS IN DEN HAAG – 11 november 2022 - 4 januari 2023, Galerie 44, Molenstraat 44, Den Haag: Uitzicht, een tentoonstelling van beeldhouwer Gert Fris. Opening 12 november 16 u. Open: wo, vr en za van 13 – 17 u. 

GROTE KERK ZWOLLE – Tot 4 december: Klim naar de gewelven in Academiehuis Grote Kerk Zwolle. In Academiehuis Grote Kerk Zwolle is de laatste fase van de restauratie van de gewelven gestart. Tijdens deze fase is de werksteiger geopend voor publiek. Maak een klimtocht tot grote hoogte in de kerk om de gewelven en de prachtige gewelfschilderingen van dichtbij te bekijken. Ook biedt dit een prachtig uitzicht over de kerk. Lees meer

HUGO VAN DER GOES IN BRUGGE – 28 oktober 2022 - 5 februari 2023, Sint Janshospitaal, Mariastraat 38 , Brugge: Oog in oog met de Dood. Hugo van der Goes, oude meesters, nieuwe blikken. 'De dood van Maria’ van Hugo van der Goes is een van de belangrijkste werken in de wereldbefaamde collectie Vlaamse primitieven van Musea Brugge. Tussen 2018 en 2022 onderging het schilderij een intensieve restauratie, en het resultaat is verbluffend. Het meesterwerk staat vanaf het najaar van 2022 dan ook letterlijk en figuurlijk centraal in deze toptentoonstelling in het Sint-Janshospitaal. Waarom maakt 'De dood van Maria' al 550 jaar deel uit van ons meest grandioze erfgoed en waarom blijft het werk tot op vandaag intrigeren en inspireren? Ook zullen er schilderijen van onder meer Hans Memling, Jan Provoost en Albrecht Bouts te zien zijn, maar brengen we ook sculpturen, manuscripten en muziekstukken oog in oog met de Dood. In totaal zullen er meer dan zeventig kunstobjecten te zien zijn. Openingstijden: https://whichmuseum.nl/museum/sint-janshospitaal-brugge-1380/openingstijden

THE NEW VISIBILITY OF RELIGION IN CONTEMPORARY ART – Bridge Projects Lecture by Jonathan Anderson. Jonathan Anderson discusses the “new visibility” of religion in contemporary art. While highlighting a number of artists and exhibitions, Anderson explores how prominent curators, critics, and scholars have been talking about religion, drawing out “interpretive horizons” within which the art world is exploring the topic. https://vimeo.com/755256151#t=397  

Voor meer tentoonstellingen en events, klik hier

ArtWay is een website met materiaal voor kerken en individuen die kunst en geloof met elkaar willen verbinden.

ARTWAY: OPENING EYES, HEARTS AND MINDS